Profile cover photo
Profile photo
ТОМё БОДё
1,444 followers
1,444 followers
About
Posts

Post has attachment
Өнөөдөр бидний ярилцах хүчирхэг хүний эрхийн тухай онол бол Либертаризм (Чөлөөт зарчим, зах зээлийн зарчим).
Либертаризм бол хувь хүний эрх чөлөө болон өмчлөх эрхийг оролцуулсан үндсэн эрхүүдийг туйлаас чухалчлан үздэг. Хүмүүс бид чухамхүү салангид хувь оршихуйнууд мөнийн учир, нийгмийн зүгээс хүлээж найдах (эсвэл сэдэж олсон) ямар ч зорилгод ашиглагдах ёсгүй. Чухамхүү салангид хувь оршихуй мөн болохоороо бидэнд эрх чөлөө хэмээх үндсэн эрх байдаг. Гэхдээ, бусдад ч байх тэр эрхийг нь хүндэтгэнэ гэсэн нөхцөл дор энэ эрх маань хүчин төгөлдөр. Либерализмын үндсэн санаа нь энэ.

Либертаризмыг магтан дуулах философичийн нэг Роберт Нозик өөрийн номондоо ингэж бичсэн бий:
“Хүнд эрх бий. Тэр эрх бол арай дэндүү хүчирхэгийн дээр өргөн хүрээг хамрах тул, төрд хийж болох юм бий юу, бий гэвэл тэр нь юу вэ, гэсэн асуултыг гаргаж тавьдаг.”
Add a comment...

Post has attachment
Тиймийн учир цаг хугацаа ухарлаа гээд ямар нэгэн онцгой зүйл болох уу гэвэл үгүй. Цаг ухрахын өмнө ч хойно ч бүх юм бахь байдгаараа, нөгөө л физикийн хуулиуд дээр оршин тогтнодог тэр ертөнцөөрөө л байна.
Add a comment...

Post has attachment
Бид бүхэн ямар нэгэн зүйлийг ажиглах үедээ цаг хугацааг ямагт “өнгөрсөн → ирээдүй” гэсэн чиглэл рүү урсаж байна гэж бодоцгоодог. Тэгээд, “ирээдүй → өнгөрсөн” гэсэн урвуу чиглэл рүү цаг ухрах нь байх боломжгүй зүйл гэж боддог.

Яагаад тэгж боддог юм бол?
Add a comment...

Post has attachment
Физикчид, философичид болон сэтгэлзүйчидтэй харьцуулахад тэс хөндлөн цагийн талаарх ойлголттой. Цагийн талаар тэдний хоолойд тээглэдэг асуудал гэвэл, дээрх профессорын хэлсэнчлэн:
- Яагаад цаг хугацаа зөвхөн ирээдүй рүү чиглэдэг юм бол?
гэх асуудал юм.
Add a comment...

Post has attachment
Ингэхэд би тэднийг бие биесээ хууран мэхэлж, зальдаж паразитлан үржиж байгааг хараад “Оюун ухаантай болжээ” гэж бодсон юм биш. Хачирхалтай сигналаар харилцаж, секс хийж байхад нь ч оюун ухаантай юм байна гэж бодоогүй. Магад интернэтийн сүлжээгээр минь дамжаад бүх дэлхийгээр тархаж, хүн төрөлхитөнийг устгасан ч би тэднийг оюун ухаантайд тооцохгүй биз.
Харин...
Add a comment...

Post has attachment
Бүрэн төвлөрсөн төлвийн талаар зүйрлэл тайлбар болгон миний гаргаж тавьдаг жишээ гэвэл математикийн бодлого бодох тохиолдол юм. Математикийн бодлого гэдэг бол оюун санаагаа төвлөрүүлэхгүй л бол бодож чадахгүй. Зурагт үзэнгээ, найзуудтайгаа чалчингаа хүнд хэцүү теоремыг баталчихдаг хүн гэж хаана ч үгүй. Оюунаа бүрэн төвлөрүүлж, тэр бодлогын ертөнц рүү уусан орж байж сая бид бүхэн зөв хариултанд хүрч очиж чадна. Тэр агшин дахь оюун санааны төлвийг анзаарвал тэнд мэдээж хэрэггүй бодол уур уцаар гэж байхгүй, тэр ч байтугай хүсэл тэмүүлэл, горьдлого шунал бүгд арилж, огт юу ч үгүй төлөвт орсон байна. Зарим яриагаар бол, туйлдаа хүртэл төвлөрсөн оюун санаа гэдэг бол юу ч бодохгүй, зүгээр л өмнө нь хариулт ил харагдаж байдаг төлөв гэдэг.
Add a comment...

Post has attachment
Жон Стюарт Миллийн ийм нэг алдартай үг бий:
“Сэтгэл хангалуун гахай байснаас, сэтгэл дундуур хүн байсан нь дээр. Сэтгэл хангалуун мунхаг явснаас, сэтгэл дундуур Сократ байсан нь дээр. Хэрэв мунхагууд үүнийг үгүйсгэвэл, тэр нь тэд мунхагууд өөрсдөөсөө бусдыг мэдэхгүй болохоор л тэр юм.”
Эндээс ч бас муу таашаал хийгээд сайн таашаалыг ангилах гэсэн төрх харагдаж байна.
Үзэсгэлэн явах уу, гэрийнхээ буйдан дээр пиво уунгаа ТВ үзэх үү? Заримдаа бид сүүлийнх нь уруу таталтад ялагдах ч үе бий. Үүнийг Милл ч хүлээн зөвшөөрсөн.
Гэвч, Бид бүхэн ингэж тэгэн ажин түжин явах дундаа ч “Үзэсгэлэнд очиж Рембрандтын зураг үзвэл илүү дээгүүр зэрэглэлийн таашаал авна даа” гэдгээ мэддэг. Учир нь аль алийг нь туршиж үзсэн учраас.
Add a comment...

Post has attachment
Ингэхэд энэхүү Утилитари онол маань өнөө үед “Зардал ашгийн анализ” (Cost-benefit analysis буюу CBA) гэдэг хэлбэрээр компани болон засгийн газруудад байнга хэрэглэгдсээр ирсэн. Энэ тохиолдолд ашиг тусыг тоон утгаар илэрхийлдэг. Ихэнхдээ бол мөнгөн дүнд шилжүүлж, төрөл бүрийн үйл ажиллагааны хувьд түүний зардал болон ашгийг тоон дүн болгодог.
Саяхан Чех улсад тамхинд ноогдуулах хэрэглээний татварыг өсгөх талаар санал гарчээ. Тэгэхээр нь Чехэд маш өргөн хүрээний бизнес эрхэлдэг Америкийн нэгэн тамхины компани Чех дэхь тамхины зардал ашгийн анализ хийж үзэж. Үр дүнд нь нэг зүйл тодорхой болов. “Чехийн засгийн газар иргэдийнхээ тамхины хэрэглээнээс ашиг олж байна” гэнэ.
Тэгэхээр засгийн газар хэрхэн ашиг олдог байх вэ?
Add a comment...

Post has attachment
Хөлөг давалгаанд цохиулан сүйрч, 4 гишүүн аврах завинд амь хоргодов. Тэдэнд байсан хүнс гэвэл лаазалсан манжин ердөө 2 ширхэг, цэвэр ус ч байсангүй. Эхний 3 өдөр тэд юу ч идэлгүй тэвчиж өнгөрөв. 4 дэхь өдөр 1 лаазалсан манжингаа задалж идэв. Тэгтэл дараагийн өдөр яст мэлхий барьж гэнэ. Түүнээс хойш хэдэн өдрийн турш яст мэлхий болон ганц лааз манжингаар өл залгуулав. Гэсэн ч түүнээс хойшхи 8 өдрийн турш тэдэнд юу ч байсангүй. Ус ч хүнс ч байхгүй. Тийм нөхцөл байдалд орсон байна гээд өөрийгөө нэг төсөөлөөд үз дээ. Та нар байсан бол яах байсан бэ?
Add a comment...

Post has attachment
Лекц 1-1: Золиосны амийг сонгож болох уу?
...Миний лекцэн дээр олон тооны алдартай бүтээлүүдийг уншиж судална. Аристотель, Жон Лок, Имануэль Кант, Жон Стюарт Милл нарын бүтээлүүд. Номыг зүгээр л уншаад өнгөрөхгүй. Орчин үеийн улс төр болон хуулийн салбаруудаас урган гарах элдэв философийн асуудлын талаарх хэлэлцүүлгүүд ч бас өрнөнө. Эрх тэгш болон эрх тэгш бусын тухай, цөөнхийг дэмжих арга хэмжээ, үг хэлэх эрх чөлөө болон гүтгэн доромжлох тухай, ижил хүйстнүүдийн гэрлэлт, цэрэг татлага гэх мэт олон сэдвийг хамруулан хэлэлцүүлэг мэтгэлцээн өрнүүлнэ...
Add a comment...
Wait while more posts are being loaded