Profile cover photo
Profile photo
Willy Schuyesmans, auteur
2 followers -
boeken historisch jeugd literatuur blog lezen voorlezen lezingen leesgroep
boeken historisch jeugd literatuur blog lezen voorlezen lezingen leesgroep

2 followers
About
Willy Schuyesmans, auteur's posts

Post has attachment

Wil je weten hoe Lissabon eruitzag op de vooravond van de grote aardbeving van 1 november 1755. Het is die aardbeving die de achtergrond vormt voor mijn historische roman 'Hoerenjong'. Hopelijk vind je die pagina leuk ;)

https://www.facebook.com/pages/Hoerenjong/166017386892788

Post has attachment

Driemaal is scheepsrecht, zelf op Gedichtendag

Vandaag is het Gedichtendag. In tal van scholen, bibliotheken, theaters en bedrijven zal poëzie vandaag de dienst uitmaken. Een goede gewoonte op Gedichtendag is dat je aan vrienden en kennissen een gedicht aanbiedt. Dat kan op een mooie prentkaart of foto, per brief of natuurlijk ook per mail. Zelfs een blog is daar geschikt voor. Vandaag krijgen jullie van mij zelfs drie gedichten. Hier komen ze:


Speelplaats

Je breekt mijn benen zo secuur, het lijkt
of je elk bot afzonderlijk verbrijzelt

Hoe lang nog? vraag ik. Je streelt zacht
mijn zoute tranen weg en glimlacht teder
en gaat vervolgens door met breken

Je wisselt af en toe van hamer: een kleine
voor het fijne werk, een rubberen
voor broze stukken, en dan de moker

O nee, ik ga niet dood aan jou
ik word alleen maar kreupel

(Johanna Pas, uit: De lelijke kleine zeemeermin)



En als

En als je me vergeet, mijn Lief,
doe het dan langzaam
zonder haast
ongedwongen
sterf mij af, Lief,
over de volgende
drie
eeuwen

(Riana Scheepers, uit: Met de taal van karmozijn – vert. Jooris van Hulle)



Voorjaar

Je februari, je nest is al oud
En gemaakt van vergeten en gaten.
Het blauw van zijn vrieskou behoedt je voor slaap.

Vlieg niet om troost naar een bed
In het zuiden, volhard
In de vorming van ijs, de begaanbare stroom

Van de jaren. Je laatste. Je kaalste.
Wees bang voor je maart en april en meeslepende
Zon in je kruiende nest.

(Leonard Nolens, uit: Zeg aan de kinderen dat wij niet deugen)

Post has attachment
Geschiedenis van 'den Tutter'
Als er één vak was in het middelbaar onderwijs waarvoor ik mijn hele humaniora met plezier zou willen overdoen, dan was het wel geschiedenis. Ik weet dat ik wellicht een uitzondering ben, maar al wie niet van geschiedenis houdt, heeft vast nooit les gehad van 'den Tutter'. Dat was de voor de hand liggende bijnaam van meneer Tuyteleers die op het Sint-Norbertuscollege in Antwerpen destijds geschiedenis gaf aan alle klassen van het middelbaar. Ik heb dus zes jaar geschiedenis gehad van 'den Tutter', iets wat vandaag, denk ik, niet meer zou kunnen. Jammer, want het was een ongelooflijk genoegen.

Luisteren naar verhalen
'Den Tutter' gaf nooit les. Hij vertelde verhalen. Wij moesten van hem ook nooit enig feit of enige datum van buiten kennen. Hij vroeg alleen maar dat we goed naar zijn verhalen zouden luisteren. En dat was niet moeilijk, want hij was een geboren verteller. Ik kan zonder overdrijven stellen dat ik de hele Westerse geschiedenis persoonlijk heb meebeleefd. In zijn verhalen. Ik was aanwezig bij de uitvinding van het vuur en het wiel, heb met de Germanen tegen de Romeinen gevochten, ben met de Grieken naar Troje opgetrokken, heb persoonlijk aan tafel gezeten toen Karel de Grote zijn stuntelige handtekening zette, ik ben met de ridders op kruistocht geweest, heb mee de boekdrukkunst ontdekt, heb meegevaren met Columbus om Amerika te gaan ontdekken, zat in de les bij de grote filosofen, maakte de Franse Revolutie mee, heb België weten stichten en was aan boord van de Belgica toen dat schip als eerste overwinterde in het zuidpoolijs.

Historische geheugen
Dat zinderende geschiedenisonderwijs van 'den Tutter' heeft voor een belangrijk deel mijn leven en denken bepaald. Ik zie de scherpslijpers uit het onderwijs al met hun vinger zwaaien: 'Met verhaaltjes alleen kom je er niet. Je moet een historisch kader ontwikkelen.' Wees maar gerust, dames en heren, dat kader hadden ik en mijn klasgenoten. 'Den Tutter' vertelde ook wel waar en wanneer iets gebeurde, maar hij deed dat terloops. Zo prikte hij al die boeiende verhalen - waar wij met rode oortjes naar zaten te luisteren - vast op het prikbord van ons historisch geheugen. Je onthield die datums vanzelf, gewoon omdat de bijbehorende verhalen zo fascinerend waren verteld: 57 vC, 313, 610, 1066, 1096, 1453, 1492, 1789, 1830, 1897, 1914-18, 1940-45... ze hebben stuk voor stuk betekenis voor mij, al heb ik ze nooit van buiten hoeven te leren voor een examen.

De vergeten Verlichting
Alleen over 1 november 1755 heeft 'den Tutter' nooit gesproken. Op die dag werd Lissabon getroffen door een enorme aardbeving die de stad grotendeels verwoestte. Pas op latere leeftijd heb ik ontdekt hoe belangrijke die datum geweest is voor het verspreiden van de Verlichtingsideeën over Europa. Ik heb daar een historische roman over geschreven die 'Hoerenjong' heet en tijdens de vier jaar research voor dat boek, viel mijn mond open van verbazing. Over die hele Verlichting had 'den Tutter' niets - of toch niet veel - verteld. Nu moet je weten dat het Sint-Norbertusinstituut in die tijd een Aartsbisschoppelijk college was en 'den Tutter' eigenlijk Eerwaarde Heer Tuyteleers. De katholieke kerk heeft het altijd nogal moeilijk gehad met de Verlichtingsideeën, zeker met de radicale. Ik denk dat die brave man niet goed wist hoe hij de Verlichting moest aanbrengen bij zijn middelbare studenten en die hele periode dan maar gemakshalve overgeslagen heeft. Ik kan het hem zelf niet meer vragen, want de brave borst al bijna twintig jaar dood. Maar ondanks dat eigenlijk onvergeeflijke hiaat, blijf ik hem immer dankbaar voor zijn vele verhalen over het verleden, dat toch o zo belangrijk is om de wereld van vandaag te begrijpen.

De datums
Ken jij ook al die datums die in mijn geheugen gegrift zijn. Niet spieken; eerst nadenken.
57 vC: Julius Caesar verovert Gallië;
313: edict van Milaan, waarbij het christendom staatsgodsdienst wordt in Rome;
610: Mohammed sticht de Islam;
1066: Willem de Veroveraar valt Engeland binnen;
1096: eerste kruistocht; 
1453: de val van Constantinopel;
1492: Columbus ontdekt Amerika;
1789: de Franse revolutie;
1830: De stichting van België;
1897: Adrien de Gerlache vertrekt naar de zuidpool;
1914-18: Eerste Wereldoorlog;
1940-45: Tweede Wereldoorlog.
Photo

Post has attachment
Na vier lange avonden Ilias beluisteren in Mechelen, Brussel, Tielt en Leuven begint de fysieke vermoeidheid toe te slaan. Maar dat is natuurlijk peanuts vergeleken bij wat de Trojanen en de Grieken inmiddels hebben doorstaan. Vanavond de finale in Antwerpen. Ik kijk er al naar uit. Morgen in de loop van de dag mag je hier een terugblik op het hele gebeuren verwachten.
Photo

Post has attachment
22 januari 2014

Omdat ze ook van gisteren zijn

Ken je Historiek.net? Het is een site over geschiedenis (wat anders?) maar dan wel met een frisse kijk op de feiten uit het verleden en die bovendien ook nog in verband brengt met het nieuws van vandaag. Kortom, een site waar ik vrijwel elke dag even naartoe surf. Ik heb al meerdere keren prettige contacten gehad met de makers ervan en dat is me zo goed bevallen dat ik me sinds vandaag ook medewerker mag noemen. Mijn eerste bijdrage kun je vandaag op 
Historiek.net lezen.

Waarom precies vandaag? Wel, op 22 januari 1898, vandaag precies 116 jaar geleden, bevond het Belgische scheepje de Belgica – met daarop een 19-koppige bemanning onder leiding van commandant Adrien de Gerlache – zich op de drempel van het zuidpoolgebied. Ze hadden de bewoonde wereld helemaal achter zich gelaten en hadden ook geen enkel middel om contact op te nemen met andere mensen. Telefoon bestond nog niet, telegraaf wel, maar een telegraafkabel naar de zuidpool lag er natuurlijk niet. Vanaf die dag waren ze dus helemaal op zichzelf aangewezen. Toen stak er een storm op die fatale gevolgen zou hebben voor de zuidpoolvaarders. Het scheelde geen haar of de expeditie was al afgelopen voor ze goed en wel begonnen was. Maar desondanks deden ze een dag later de grootste ontdekking die de expeditie op haar palmares kon schrijven: de zeestraat die tot op vandaag de Straat De Gerlache heet en nog altijd getuigt van het Belgische belang in het zuidpoolonderzoek. Aan boord van dat Belgische scheepje waren twee mannen die later zouden uitgroeien tot ware reuzen in het poolonderzoek: de Noor Roald Amundsen en de Amerikaan Frederick Cook.

Over die hele geschiedenis van de Belgica heb ik een boek geschreven De winter van de Belgica. Rond dat boek loopt er GoodReads tot 16 februari nog een Giveaways-actie. Ik verloot daarbij tien gesigneerde exemplaren van dat boek onder allen die daar belangstelling voor tonen. Je surft gewoon naar Giveaways en vult daar je naam en adresgegevens in (zodat ik je, als je wint, het boek kan toesturen). Geen wedstrijdvragen of schiftingsvraag. Een onschuldige computerhand zal op 16 februari 2014 uit alle kandidaten tien gelukkige winnaars selecteren die een paar dagen later De winter van de Belgica, gesigneerd en wel, thuisgestuurd krijgen.

Post has attachment
20 januari 2014

De avonden (maar dan zonder Reve)

'De wrok, godin, van Peleus' zoon Achilles
moet u bezingen. Hij was dodelijk,
bracht voor Achaïers rampspoed zonder einde
en stuurde naar de Hades vele schimmen
van forse helden; lijken werden voer
voor honden en voor vogels allerhande.
Maar zo voltrok zich het besluit van Zeus.
Begin vanaf de dag toen twist een breuk
bracht tussen Atreus' zoon, bevelhebber
van krijgsvolk, en de godlijke Achilles.'



Met deze tien verzen gaat het vanavond allemaal beginnen: het voorlezen van de integrale Ilias Wrok in Troje in de magistrale vertaling van Patrick Lateur. Geen kattepis, voorwaar. De 16.000 aan Homeros toegeschreven verzen in denderende hexameters – door de vertaler omgezet in 24.000 vijfvoetige (ik zei bijna 'lichtvoetige') jamben, die in het Nederlands zoveel beter bekken – worden gespreid over vijf uit de kluiten gewassen avonden in evenveel stedelijke theaters. Dit heldendicht waar onze literaire geschiedenis mee begon, wordt voorgedragen door het kruim van onze Vlaamse acteurs met kwaliteitsgarantie. Ik doe zomaar een greep: Chris Lomme, Tuur De Weert, Natalie Meskens, Gène Bervoets, Annemie Tweepennincks, Ingrid De Vos, Wine Dierickx, Dimitri Leue , Johan Leysen en nog een rist anderen.

Als je weet dat het luisterboek van de Ilias, ingesproken met de diepwarme stem van de vertaler zelf, 22 uur luistergenot oplevert, dan bereken je gauw dat je elke avond op vijf tot zes uur voordracht mag rekenen voor de 24ste en laatste zang je oren zal hebben gestreeld. Een échte marathon dus en ik – die het euvele voornemen heb gemaakt de hele Ilias uit te zitten – weet echt niet hoe mijn vege lijf op deze woordenvloed zal reageren. Zal mijn achterwerk na enkele uren luisteren niet murw gezeten zijn? Zal ik niet in slaap vallen? En als dat toch gebeurt, zal ik niet snurken en het luisterplezier van mijn buren bederven? Zal ik niet onwel worden van honger of dorst? Zal ik geen kramp krijgen in mijn kuiten in de krappe beenruimte van de theaters in Mechelen, Brussel, Tielt, Leuven en Antwerpen waar de avonden plaatsvinden?

Ik denk het niet, lieve lezer. Toen ik de Ilias-vertaling van Patrick Lateur drie jaar geleden kocht, heb ik ze met rode oortjes in één adem – nee, dat zou overdreven zijn – in een flinke veertien dagen uitgelezen. En ik heb me geen moment verveeld met de krijgshaftige avonturen van Grieken en Trojanen, met het komische gekibbel van de zeer partijdige goden, met de wrok en de jaloersheid, maar evengoed met de diepmenselijke vriendschap en genegenheid, met de wraak en met de troost, met de pijn en de genezing, met het zwaard en met de zalf. 

Het verhaal was nochtans niet nieuw voor mij. Al in de vroege jaren 1960 – ik was nauwelijks vijftien – genoot ik van het met eigen zakgeld gekochte Homeros' Ilias, naverteld door Dr. Onno Damsté, verschenen in de Prisma-reeks. Het staat nog altijd in mijn boekenkast, rug aan rug met de nieuwe vertaling. Sindsdien heb ik meerdere vertalingen gelezen die mij de oorspronkelijke tekst leerden kennen. Maar van geen heb ik zo genoten als van deze vertaling van Patrick Lateur. Geloof me maar, ik blijf wakker de volgende vijf avonden en ik neem er alle verplaatsingen, afstanden, files en nachtelijke ritten huiswaarts met plezier bovenop. Althans, zo kijk ik er nu tegenaan. Volgende zondag, een paar uur nadat de paardentemmer Hektor zal begraven zijn, lees je mijn ervaringen op deze zelfde plek. Tot dan.
Photo

19 januari 2014

Van brand en natte b(r)oeken

De Bibliothèque nationale de France is vorige week onder water gelopen. Tien- tot twaalfduizend 'documenten' leden waterschade. Een gesprongen waterleiding was de oorzaak van het onheil. Overdruk op de PVC-buizen had tot een breuk geleid, waarna een deel van de collectie nat was geworden. De overstroming beperkte zich gelukkig tot 3 van de 180 magazijnen. Het zou wellicht niet om kostbare manuscripten gaan, maar vrijwel uitsluitend om boeken van na 1850. Het grootste deel daarvan zou over een paar weken weer in de rekken staan, maar zo'n 1500 boeken zullen meer zorg nodig hebben voor ze weer uitgeleend kunnen worden. Ze zijn wel nog online te raadplegen.

In 2007 kreeg ook de Gentse Boekentoren met waterschade te maken. Toen sprong midden in de nacht een buis op de 17e verdieping en - tot het 's morgens ontdekt werd - stroomde het water vrijelijk door kieren in het beton langs de collecties. Een verzameling kranten ging onherroepelijk verloren, maar de natgeworden boeken konden gevriesdroogd worden, al blijft de opgelopen schade nog altijd zichtbaar. 

Zo'n overstroming is natuurlijk de nachtmerrie van elke boekenliefhebber. Maar een bibliothecaris doet het pas echt in zijn of haar broek voor een brand in de bibliotheek. Die wordt nog meer gevreesd, want de schade hiervan is meestal helemaal niet meer te herstellen. Eerder deze maand nog brandde een Historische bibliotheek in Libanon uit nadat moslimextremisten, die er een pamflet zouden hebben ontdekt dat beledigend was voor de profeet, het gebouw in de fik staken. 

In de geschiedenis zijn er echter tal van voorbeelden van bibliotheekbranden. Denk maar een de Universiteitsbibliotheek van Leuven die in de Eerste Wereldoorlog door de Duitsers in brand werd geschoten. Gelukkig waren de waardevolste boeken en manuscripten toen al in veiligheid gebracht in Frankrijk, jawel, in de (oude) Bibliothèque nationale.

En dan is er nog de beroemde Bibliotheek van Alexandrië die al in de derde eeuw voor Christus werd opgericht, maar in de vierde eeuw nà Christus verwoest werd, waarschijnlijk door brand. Daarbij zou een schat aan kennis van de Oude Wereld verloren zijn gegaan. Waarschijnlijk waren ook hier onlusten en religieuze meningsverschillen de oorzaak.

En als het dan eens niet aan oorlog, fundamentalisme of een ongeluk te wijten is, dan was het misschien wel een natuurramp. Bij de brand die uitbrak na de verwoesting van Lissabon door de zware aardbeving van 1 november 1755 gingen minstens drie bibliotheken verloren, waaronder de bibliotheek van het Dominicanenklooster en die van het paleis van de markies van Louriçal. Het ergste verlies echter waren de zeventigduizend boekdelen die in het koninklijk paleis op het Terreiro do Paço in de vlammen waren opgegaan. Daaronder waren wel duizend manuscripten en incunabelen, een met de hand geschreven geschiedenis van keizer Karel V en een grote collectie kaarten van de Portugese ontdekkingen en kolonisaties in het Oosten en in de Nieuwe Wereld. Dan toch maar liever een gesprongen waterleiding!

Post has attachment
18 januari 2014

Vissers van (lezende) mensen

"Komt achter mij aan en ik zal u vissers van mensen maken" (Mt. 4, 19). Dat zei Christus destijds tegen zijn apostelen. Ik droomde vannacht dat ik een soortgelijke opdracht kreeg, zij het met een kleine nuance: "Ik zal u visser van lezende mensen maken". 
Als je mensen aan het lezen wilt krijgen, wat kun je dan als auteur beter doen dan je boeken gratis weggeven. Niet allemaal, natuurlijk. Je moet nog leven ook. Maar een tiental? Dat zag ik wel zitten.

Ik heb dus besloten tien exemplaren van mijn historische roman De winter van de Belgica (over de Belgische zuidpoolexpeditie van de Gerlache met de Belgica die in 1898-1899 als eerste overwinterd heeft in het zuidpoolgebied) te verloten onder al wie dat boek graag zou lezen. Met de Giveaways-functie van Goodreads is dat een makkie. Je surft gewoon naar <a href="https://www.goodreads.com/giveaway/enter_choose_address/78747">Giveaways</a> en vult daar je naam en adresgegevens in (zodat ik je, als je wint, het boek kan toesturen). Geen wedstrijdvragen of schiftingsvraag. Een onschuldige computerhand zal op 16 februari 2014 uit alle kandidaten tien gelukkige winnaars selecteren die een paar dagen later De winter van de Belgica, gesigneerd en wel, thuisgestuurd krijgen.
Jij doet toch ook mee?
Photo

Post has attachment
16 januari 2014

Nyiramachabelli
Dian Fossey's 82e geboortedag

Vandaag zou gorillaonderzoekster Dian Fossey 82 jaar geworden zijn, tenminste als ze op tweede kerstdag 1985 niet was vermoord in haar onderzoekskamp Karisoke in het Nationaal Park der Vulkanen in Rwanda. 

Ik was toen in Rwanda als journalist om er een aantal reportages te maken over de natuurparken. Vijf dagen voor Dian Fossey vermoord werd, had ik in haar kamp een lang interview met haar gehad. Het werd het laatste interview van Nyiramachabelli (zo noemden de omwonenden van het Park haar en het betekent: 'de vrouw die zonder man in het woud leeft') en ze vertelde me honderduit over haar onderzoek naar de gorilla's waar ze al 18 jaar bij verbleef. Ze sprak ook over de problemen van het Park. De stroperij bijvoorbeeld of het illegaal kappen van stukken oerwoud. Over de dood van Digit ook, de zilverrug die ze op een dag vermoord terugvond in het woud. "Hij was de leider van groep 4", vertelde ze. "Op oudejaarsavond 1977 vonden we zijn lichaam. Hij had vijf diepe wonden, veroorzaakt door speren. Bovendien waren zijn hoofd en zijn handen afgehakt, waarschijnlijk om ze te verkopen als ‘souvenirs’. Het is duidelijk dat Digit met zijn leven betaald heeft voor de vrijheid van zijn hele familie. Terwijl hij de stropers op afstand hield, kon de hele groep naar de heuvelflanken van de Visoke vluchten."

Of ze zich daar in het oerwoud niet eenzaam voelde, vroeg ik haar. "Je raakt eraan gewend", zei ze. "Maar slecht weer kan me wel depressief maken. Als het de hele dag regent en blijft regenen, of als de mist maar niet wil opklaren, voel ik me echt wel down. Ook als er iets met de dieren voorvalt. Dit jaar zijn er drie leidende zilverrugmannetjes gestorven, alledrie een natuurlijke dood. Beethoven was een van hen, Nunkie een andere. Dan voel ik me echt triest. Ik heb die dieren gekend zoals anderen de namen van hun kinderen kennen. Echt triest."

Voor we afscheid namen van elkaar liep Dian nog even met mij naar de begraafplaats. "Dit is voor mij geen kerkhof", zei ze. "Het is de plek waar ik de gestorven gorilla’s herdenk. Ze zijn toch zo belangrijk geweest in mijn leven. Voor mij is Digit niet dood. Hij leeft! Ik maar één doel meer in mijn leven: ervoor zorgen dat Digit niet voor niets is gestorven."
Anderhalve week later, op oudjaar 1985, werd ze op datzelfde kerkhof begraven, tussen de gorilla's waar ze haar hele leven aan had gewijd.


 De zilverrug Dian Fossey  Mama gorilla
Dit interview met Dian Fossey is het begin geweest van mijn schrijverscarrière. Behalve de reportages die ik daar beroepshalve over geschreven heb, ging ook mijn debuut als jeugdauteur over de gorilla's in Rwanda en wat er van hen zou worden na de dood van Fossey. De zilverrug verscheen in 1988, is al jarenlang uitverkocht, maar werd zopas herdrukt en is opnieuw verkrijgbaar in de reguliere boekhandel.
Twee jaar geleden schreef ik ook Dian Fossey: Mama gorilla voor de Kameleonreeks van Die Keure en bedoeld voor schoolgebruik in het zesde leerjaar.
Photo
Photo
2014-01-24
2 Photos - View album
Wait while more posts are being loaded